Chủ động phát hiện sớm ung thư vú: Bảo vệ sức khỏe phụ nữ từ cơ sở

Bác sĩ Phạm Thị Đào, Giám đốc Trạm Y tế xã Vĩnh Thực khám sức khỏe cho người dân trên địa bàn

Phóng viên: Thưa bác sĩ, ung thư vú là một trong những bệnh ung thư phổ biến ở phụ nữ. Bác sĩ đánh giá như thế nào về vai trò của việc nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ trên địa bàn xã Vĩnh Thực, trong chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm căn bệnh này?

Bác sĩ Phạm Thị Đào: Nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ ở địa bàn xã đảo Vĩnh Thực, có ý nghĩa rất quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư vú. Thực tế cho thấy, bệnh được phát hiện càng sớm thì cơ hội điều trị thành công càng cao, tỷ lệ chữa khỏi ở giai đoạn đầu có thể đạt trên 90%.

Tuy nhiên, tại những địa bàn xa đất liền như Vĩnh Thực, việc tiếp cận các dịch vụ y tế chuyên sâu, phương pháp tầm soát hiện đại như chụp X-quang tuyến vú đôi khi còn gặp khó khăn. Vì vậy, bên cạnh việc tăng cường các dịch vụ khám, chữa bệnh, điều quan trọng là giúp phụ nữ trang bị kiến thức để chủ động chăm sóc sức khỏe, biết cách tự quan sát, kiểm tra tuyến vú và nhận diện những dấu hiệu bất thường.

Khi có hiểu biết đúng, chị em sẽ không còn tâm lý e ngại hay chủ quan trước những thay đổi của cơ thể, đồng thời chủ động đến cơ sở y tế thăm khám thay vì tự điều trị hoặc chờ bệnh tiến triển. Phát hiện sớm không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm chi phí mà còn hạn chế những ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý và chất lượng cuộc sống của người phụ nữ.

Phóng viên: Vậy những dấu hiệu bất thường nào ở tuyến vú phụ nữ cần đặc biệt lưu ý? Bác sĩ có thể hướng dẫn cách tự kiểm tra và khuyến cáo về việc thăm khám, sàng lọc phù hợp với từng nhóm tuổi, nguy cơ?

Bác sĩ Phạm Thị Đào: Chị em cần chú ý một số dấu hiệu bất thường như: xuất hiện khối u cứng ở vú hoặc vùng nách, đặc biệt là khối u không đau; kích thước, hình dáng hai bên vú thay đổi bất thường; da vùng vú nhăn nheo, sần sùi như vỏ cam; núm vú tụt vào trong hoặc tiết dịch, dịch có lẫn máu bất thường. Khi xuất hiện những biểu hiện này, phụ nữ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, không nên chủ quan chờ đợi.

Đối với việc chủ động kiểm tra tuyến vú, phụ nữ từ 20 tuổi trở lên nên duy trì thói quen tự khám vú hằng tháng, tốt nhất vào khoảng 5 ngày sau khi sạch kinh. Việc kiểm tra có thể thực hiện tại nhà bằng cách đứng trước gương quan sát hình dáng, kích thước tuyến vú, sau đó nằm ngửa, dùng các đầu ngón tay nhẹ nhàng kiểm tra toàn bộ bầu vú và vùng nách để nhận biết những thay đổi bất thường.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Quảng Ninh khám sàng lọc ung thư vú cho phụ nữ tại cộng đồng

Với phụ nữ từ 40 tuổi trở lên, bên cạnh việc tự kiểm tra, nên chủ động khám chuyên khoa và thực hiện chụp X-quang tuyến vú định kỳ 1–2 năm/lần theo tư vấn của bác sĩ. Riêng những người thuộc nhóm nguy cơ cao, chẳng hạn có mẹ hoặc chị em gái mắc ung thư vú, hoặc mang gen đột biến liên quan, cần được tư vấn kế hoạch sàng lọc sớm hơn, có thể từ 30 tuổi, bằng các phương pháp như chụp cộng hưởng từ (MRI), siêu âm theo chỉ định chuyên môn.

Tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng, tự khám vú tại nhà là biện pháp giúp phụ nữ nhận biết những thay đổi bất thường, không thể thay thế việc thăm khám và các phương pháp sàng lọc chuyên khoa. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, chị em cần đến trạm y tế hoặc bệnh viện để được tư vấn, kiểm tra kịp thời; tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc lá, đắp thuốc hoặc trì hoãn việc thăm khám.

Phóng viên: Trong thời gian tới, Trạm Y tế xã Vĩnh Thực sẽ triển khai những hoạt động gì để nâng cao nhận thức, khuyến khích phụ nữ chủ động kiểm tra sức khỏe tuyến vú?

Bác sĩ Phạm Thị Đào: Trong thời gian tới, Trạm Y tế xã Vĩnh Thực sẽ tập trung đẩy mạnh công tác truyền thông, tư vấn và hướng dẫn thực hành để phụ nữ có kiến thức, kỹ năng cần thiết trong phát hiện sớm ung thư vú.

Cụ thể, Trạm sẽ tăng cường tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh, phát tài liệu hướng dẫn tự khám vú đến các hộ gia đình, đồng thời lồng ghép nội dung tư vấn trong các buổi sinh hoạt của hội phụ nữ tại thôn. Cùng với đó, tổ chức hướng dẫn trực tiếp kỹ năng tự khám vú cho chị em, kết hợp với các hoạt động chăm sóc sức khỏe thường xuyên tại trạm.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường phối hợp với Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái cơ sở 1 để tổ chức các đợt khám sàng lọc lưu động, hỗ trợ siêu âm tuyến vú miễn phí ngay tại địa bàn xã, tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ được tiếp cận dịch vụ y tế mà không phải di chuyển xa.

Theo tôi, muốn phụ nữ chủ động chăm sóc sức khỏe, trước hết cần giúp chị em vượt qua rào cản tâm lý. Ung thư vú không nên được nhìn nhận như một bản án đáng sợ, mà cần được hiểu là căn bệnh có thể phát hiện sớm và có nhiều cơ hội điều trị hiệu quả nếu được can thiệp kịp thời. Vì vậy, hoạt động truyền thông cần gần gũi, dễ hiểu, tập trung chia sẻ kiến thức và những câu chuyện thực tế để phụ nữ hiểu rằng đi khám sớm chính là cách bảo vệ sức khỏe và hạnh phúc gia đình.

Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của cán bộ y tế thôn, cộng tác viên dân số và các tổ chức đoàn thể trong việc trực tiếp tuyên truyền, vận động, giải đáp những băn khoăn của chị em. Trạm Y tế cũng chú trọng tạo môi trường thăm khám kín đáo, bảo đảm sự riêng tư, bố trí cán bộ y tế nữ hỗ trợ khi cần thiết để phụ nữ cảm thấy thoải mái, tự tin chia sẻ các vấn đề sức khỏe.

Chúng tôi xác định, nâng cao nhận thức về ung thư vú không chỉ là hoạt động hưởng ứng trong tháng 10 mà cần được duy trì thường xuyên, liên tục. Qua đó, từng bước hình thành thói quen chủ động kiểm tra sức khỏe, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho phụ nữ trên địa bàn xã.

Phóng viên: Xin cảm ơn bác sĩ!

Hải Ninh – CDC Quảng Ninh