Đánh chết chó/mèo ngay sau khi cắn người – Sai lầm nghiêm trọng khi dự phòng bệnh dại

Đánh chết chó/mèo ngay sau khi cắn người: tưởng an toàn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro

Tại Phòng tiêm chủng của CDC Quảng Ninh, các bác sĩ không hiếm gặp những trường hợp bị chó/mèo cắn nhưng đến khám sau vài ngày, thậm chí một tuần. Một trong những lý do thường được người dân đưa ra là: “Chó chết rồi nên chắc không sao”.

Theo Bác sĩ CKII. Trần Thị Diệp – Phó trưởng Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm- CDC Quảng Ninh: Rất nhiều người dân nghĩ rằng đánh chết chó/mèo ngay sau khi bị cắn sẽ giúp an toàn hơn nhưng thực tế lại tiềm ẩn nhiều rủi ro và gặp 1 số vấn đề như sau:

1. Không thể theo dõi con vật – mất đi căn cứ quan trọng nhất

Việc theo dõi chó/mèo cắn người trong 10 - 14 ngày là cực kỳ quan trọng.

Bác sĩ phân tích: “Nếu con vật vẫn khỏe mạnh sau thời gian theo dõi, nguy cơ dại rất thấp. Nhưng khi con vật bị chết hoặc mất tích, không theo dõi được, chúng tôi không còn dữ liệu đánh giá, buộc phải chỉ định phác đồ điều trị đầy đủ, vừa tốn kém hơn, vừa gây lo lắng cho người bệnh.”

Không ít trường hợp đến Phòng Tiêm chủng vắc xin dịch vụ CDC Quảng Ninh cho biết đã đánh chết chó/mèo ngay sau khi bị cắn, với suy nghĩ rằng làm như vậy sẽ “an toàn” và không còn nguy cơ mắc bệnh

2. Không thể xét nghiệm để xác định virus dại hoặc xác định nguồn lây

Bác sĩ cho biết: “Việc tiêu hủy con vật ngay lập tức khiến đơn vị thú y không lấy mẫu xét nghiệm virus dại cho con vật. Đây là yếu tố quan trọng để đánh giá mức độ lưu hành của virus dại trên địa bàn.”

3. Mất khả năng truy vết – nguy cơ bỏ sót người bị phơi nhiễm

Nhiều trường hợp chó nghi dại có thể đã cắn nhiều người, nhiều vị trí hoặc hoặc tấn công động vật khác trước đó.

“Khi con vật bị tiêu hủy ngay, ngành y tế khó khăn truy vết xem còn ai khác bị phơi nhiễm hay không. Điều này có thể khiến một số người không được tiêm phòng kịp thời - bác sĩ nhấn mạnh.

4. Dễ khiến người dân chủ quan, chậm đến cơ sở y tế, trì hoãn tiêm phòng

Nhiều người cho rằng tiêu hủy chó là xong, không đến các cơ sở y tế để điều trị dự phòng. Đây là quan niệm sai lầm, vì Bệnh dại đến nay chưa có thuốc điều trị, tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại là cách phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay.

CDC Quảng Ninh cảnh báo: không được chủ quan với bệnh dại

CDC Quảng Ninh ghi nhận một số trường hợp người bị cắn tự xử lý vết thương qua loa, sau đó đập chết con vật và không đến cơ sở y tế ngay. Khi tới cơ sở y tế, vết thương đã nhiễm khuẩn, thời gian phơi nhiễm kéo dài, trong khi không còn bất cứ thông tin nào về tình trạng con vật, gây khó khăn cho cán bộ chuyên môn trong đánh giá nguy cơ. Điều này buộc bác sĩ phải áp dụng phác đồ điều trị tối đa, trong khi hoàn toàn có thể giảm bớt nếu người dân biết theo dõi con vật đúng cách.

Khuyến cáo của CDC Quảng Ninh dành cho người dân

1. Tuyệt đối không giết chó/mèo ngay sau khi cắn người

Nhốt lại và theo dõi 10–14 ngày. Báo ngay cho thú y hoặc chính quyền xã/ phường/ đặc khu nếu con vật có dấu hiệu bất thường, nghi mắc dại (thay đổi hành vi, sùi bọt, bỏ ăn, liệt, chết bất thường…)

2. Xử lý vết thương đúng cách

-  Xối rửa kỹ tất cả các vết cắn/cào trong 15 phút với nước và xà phòng, hoặc nước sạch, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45°-70° hoặc cồn i ốt để làm giảm thiểu lượng vi rút dại tại vết cắn. Có thể sử dụng các chất khử trùng thông thường như rượu, cồn, xà phòng các loại, dầu gội, dầu tắm để rửa vết thương ngay sau khi bị cắn.

- Không làm dập nát thêm vết thương hoặc làm tổn thương rộng hơn, tránh khâu kín ngay vết thương. Trường hợp bắt buộc phải khâu thì nên trì hoãn khâu vết thương sau vài giờ đến 3 ngày và nên khâu ngắt quãng/bỏ mũi sau khi đã tiêm phòng bế huyết thanh kháng dại vào tất cả các vết thương.

Xử lý vết thương đúng cách và đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và tiêm phòng kịp thời

3. Đến cơ sở y tế sớm nhất có thể

Sau khi xử lý vết thương, đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và tiêm phòng kịp thời.

4. Theo dõi con vật hằng ngày và báo cho y tế nếu có bất thường

Đặc biệt chú ý các dấu hiệu nghi dại: thay đổi hành vi, sùi bọt, bỏ ăn, liệt, chết bất thường… Nếu con vật chết trong thời gian theo dõi – phải báo ngay cho cơ quan thú y để lấy mẫu xét nghiệm (nếu cần) và xử lý con vật đúng cách, đồng thời báo cơ quan y tế để nắm bắt và tiêm phòng.

5. Không chủ quan với bệnh dại

Bệnh dại chưa có thuốc điều trị, chỉ có một cách duy nhất để bảo vệ bản thân: tiêm phòng vắc xin đầy đủ và đúng lịch.

Bác sĩ Trần Thị Diệp- Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, CDC Quảng Ninh nhấn mạnh:

“Đánh chết chó/mèo sau khi cắn người không giúp giảm nguy cơ, mà ngược lại còn khiến việc xử trí y tế khó khăn và có thể bỏ sót ca phơi nhiễm. Mỗi người dân cần bình tĩnh, thực hiện đúng hướng dẫn để bảo vệ chính mình và cộng đồng.”

CDC Quảng Ninh khuyến cáo người dân quản lý chặt chẽ đàn chó, mèo; tiêm phòng định kỳ cho vật nuôi; không thả rông và tuân thủ quy định phòng, chống bệnh dại.