Lắng nghe cuộc sống – Bảo vệ thính giác từ những điều giản dị nhất

Thính giác “cánh cửa” kết nối con người với thế giới

Thính giác là một trong những giác quan quan trọng nhất của con người. Nhờ có khả năng nghe, con người có thể học ngôn ngữ, giao tiếp, tiếp nhận tri thức và duy trì các mối quan hệ xã hội. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ, thính giác đóng vai trò quyết định trong việc hình thành và phát triển ngôn ngữ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, suy giảm thính lực không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn có thể kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng như giảm chất lượng cuộc sống, suy giảm nhận thức, trầm cảm, thậm chí là cô lập xã hội – đặc biệt ở người cao tuổi.

Gánh nặng toàn cầu và xu hướng gia tăng đáng lo ngại

Các số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy: Hơn 1,5 tỷ người trên toàn cầu đang bị suy giảm thính lực ở các mức độ khác nhau. Khoảng 430 triệu người cần được can thiệp phục hồi. Dự báo đến năm 2050, con số này có thể lên tới 2,5 tỷ người. Đáng chú ý, gần 60% các trường hợp suy giảm thính lực ở trẻ em có thể phòng ngừa được thông qua các biện pháp đơn giản như tiêm chủng, chăm sóc thai kỳ, phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý tai – mũi – họng.

Những “thủ phạm thầm lặng” trong đời sống hiện đại

Không phải ngẫu nhiên mà Ngày Thính giác Thế giới những năm gần đây luôn nhấn mạnh đến việc phòng ngừa. Bởi lẽ, rất nhiều nguy cơ gây suy giảm thính lực đến từ chính thói quen sinh hoạt hàng ngày:

Tiếng ồn môi trường: Tại các đô thị và khu công nghiệp như Quảng Ninh, tiếng ồn từ giao thông, xây dựng, khai thác, du lịch… đang ngày càng gia tăng. Việc tiếp xúc với tiếng ồn trên 85 dB trong thời gian dài có thể gây tổn thương không hồi phục cho tai trong.

Tiếng ồn từ giao thông, xây dựng gây ảnh hưởng đến khả năng nghe

Thói quen sử dụng tai nghe: Giới trẻ hiện nay có xu hướng sử dụng tai nghe liên tục nhiều giờ, đặc biệt khi nghe nhạc, chơi game hoặc làm việc. Việc mở âm lượng lớn không chỉ gây mệt mỏi cho tai mà còn có thể dẫn đến điếc sớm.

Sử dụng tai nghe liên tục nhiều giờ gây ảnh hưởng mạnh mẽ cho thính giác

Bệnh lý và chăm sóc chưa đúng cách: Các bệnh viêm tai giữa, viêm tai ngoài, ráy tai tích tụ hoặc sử dụng thuốc không đúng cách cũng là nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thính lực, đặc biệt ở trẻ em.

Lão hóa và yếu tố nghề nghiệp: Người cao tuổi và những người làm việc trong môi trường tiếng ồn (công nhân, thợ máy, lái xe…) là nhóm có nguy cơ cao nhưng thường ít được kiểm tra định kỳ.

Quảng Ninh trước thách thức về bảo vệ thính giác cộng đồng

Là một tỉnh phát triển năng động với đặc thù vừa có công nghiệp, vừa có du lịch, Quảng Ninh đang phải đối mặt với nhiều yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe thính giác của người dân. Từ tiếng ồn trong khai thác than, sản xuất công nghiệp đến áp lực âm thanh từ giao thông và hoạt động dịch vụ du lịch…tất cả đều đang âm thầm tác động đến đôi tai của cộng đồng.

Trước thực tế đó, ngành y tế tỉnh đã có sự vào cuộc đồng bộ từ tuyến tỉnh đến cơ sở. Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, công tác khám, phát hiện và điều trị các bệnh lý tai – mũi – họng ngày càng được chú trọng, với nhiều kỹ thuật hiện đại hỗ trợ chẩn đoán và phục hồi chức năng thính giác. Song song, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã triển khai hiệu quả chương trình sàng lọc thính lực sơ sinh, góp phần phát hiện sớm các trường hợp khiếm thính bẩm sinh, tạo cơ hội can thiệp kịp thời cho trẻ.

Ở tuyến y tế cơ sở, các trạm y tế trong tỉnh đã phát huy vai trò là “cánh tay nối dài” của hệ thống y tế dự phòng và khám chữa bệnh ban đầu. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ khám, quản lý sức khỏe toàn dân, các đơn vị còn chủ động lồng ghép nội dung chăm sóc tai – thính giác vào các chương trình y tế học đường, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, phòng chống bệnh không lây nhiễm…qua đó đưa kiến thức phòng bệnh đến gần hơn với cộng đồng một cách thiết thực, hiệu quả.

Giữ vai trò nòng cốt trong công tác dự phòng, CDC Quảng Ninh đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống suy giảm thính lực; tổ chức các hoạt động truyền thông trực tiếp và gián tiếp trên nhiều nền tảng; triển khai khám sàng lọc, tư vấn tại cộng đồng, đặc biệt ở khu vực miền núi, hải đảo; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ sở y tế trong toàn tỉnh để phát hiện sớm, quản lý và chuyển tuyến kịp thời các trường hợp nghi ngờ.

Khám sàng lọc thính giác tại CDC Quảng Ninh

Những nỗ lực đồng bộ từ tuyến tỉnh đến cơ sở không chỉ góp phần nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ thính giác, mà còn từng bước xây dựng thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động – yếu tố then chốt để giảm thiểu gánh nặng suy giảm thính lực trong tương lai.

Hành động sớm – lợi ích lâu dài

Thông điệp của Ngày Thính giác Thế giới nhấn mạnh: “Chăm sóc tai và thính giác cho tất cả mọi người”. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi cá nhân đều có thể trở thành “người bảo vệ thính giác” cho chính mình và gia đình.

Những việc mỗi người có thể làm ngay hôm nay, đó là: Giữ âm lượng thiết bị nghe dưới 60% và không nghe quá 60 phút liên tục; Tránh tiếp xúc lâu với môi trường tiếng ồn lớn, sử dụng nút tai bảo vệ khi cần thiết; Khám tai mũi họng định kỳ, đặc biệt với trẻ nhỏ và người cao tuổi; Tiêm chủng đầy đủ cho trẻ để phòng các bệnh có thể gây điếc; Không tự ý dùng thuốc hoặc can thiệp vào tai khi chưa có chỉ định y tế.

Suy giảm thính lực thường diễn ra âm thầm, không gây đau đớn rõ ràng nên dễ bị bỏ qua. Nhưng một khi đã xảy ra tổn thương, khả năng phục hồi là rất hạn chế, thậm chí không thể hồi phục hoàn toàn. Vì vậy, điều quan trọng nhất không phải là điều trị, mà là phòng ngừa và phát hiện sớm.

Hưởng ứng Ngày Thính giác Thế giới 3/3, mỗi người dân Quảng Ninh hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ: giảm âm lượng, quan tâm đến đôi tai của mình, đưa người thân đi khám khi có dấu hiệu bất thường.

Bởi lẽ, khi chúng ta còn có thể lắng nghe – là khi chúng ta còn có thể kết nối, yêu thương và tận hưởng trọn vẹn cuộc sống.

Hãy bảo vệ thính giác hôm nay – để ngày mai vẫn còn nghe được những âm thanh ý nghĩa nhất của cuộc đời.

Ngọc Phượng, Mạnh Hùng – CDC QN