Ốc luộc – món quen thuộc nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ với sức khỏe

Tuy nhiên, theo cảnh báo của ngành Y tế, nếu sử dụng không đúng cách, ốc luộc có thể trở thành nguồn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh truyền qua thực phẩm và ký sinh trùng vẫn còn diễn biến phức tạp.

Không phải ai cũng phù hợp với món ốc

Về mặt dinh dưỡng, ốc là thực phẩm giàu đạm, canxi, sắt và một số vi chất cần thiết. Tuy nhiên, chính thành phần này lại khiến ốc trở thành thực phẩm cần cân nhắc đối với nhiều nhóm người.

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp sau khi ăn ốc đã xuất hiện các phản ứng dị ứng như nổi mề đay, ngứa, buồn nôn, tiêu chảy, thậm chí khó thở. Với những người có cơ địa dị ứng, việc sử dụng ốc tiềm ẩn nguy cơ phản ứng quá mẫn, có thể dẫn tới sốc phản vệ nếu không được xử trí kịp thời.

Đối với người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và đặc biệt là bệnh thận, việc ăn nhiều ốc có thể làm gia tăng gánh nặng chuyển hóa. Hàm lượng đạm cao cùng thói quen sử dụng kèm gia vị mặn khiến chức năng thận phải hoạt động quá mức, lâu dài có thể làm bệnh tiến triển nặng hơn.

Với người bệnh gout, việc tiêu thụ thực phẩm giàu đạm như ốc làm tăng sản sinh axit uric, nguyên nhân trực tiếp gây ra các cơn đau khớp cấp tính, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai, người có hệ tiêu hóa yếu hoặc người mắc bệnh hô hấp cũng cần hạn chế sử dụng do nguy cơ rối loạn tiêu hóa hoặc kích thích phản ứng dị ứng.

Nguy cơ ký sinh trùng và bệnh truyền qua thực phẩm

Một trong những nguy cơ lớn nhất từ việc ăn ốc là nhiễm ký sinh trùng. Ốc, đặc biệt là ốc nước ngọt, sinh sống trong môi trường bùn, nước tù nơi tồn tại nhiều loại ấu trùng và vi sinh vật gây bệnh.

Ốc đặc biệt là ốc nước ngọt chưa được nấu chín kỹ sẽ có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng 

Nếu không được làm sạch và nấu chín kỹ, các loại ký sinh trùng này có thể xâm nhập vào cơ thể người qua đường tiêu hóa. Trong đó, nguy hiểm nhất là nhiễm sán lá gan – bệnh lý có thể gây tổn thương gan, đường mật, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Điều đáng lo ngại là các triệu chứng ban đầu của bệnh thường không rõ ràng, dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy đầy bụng, khó tiêu, đau âm ỉ vùng bụng, mệt mỏi…dẫn đến việc phát hiện muộn, làm tăng chi phí điều trị và nguy cơ biến chứng.

Ngoài ra, việc chế biến ốc không đảm bảo vệ sinh còn có thể gây ngộ độc thực phẩm cấp tính, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm – môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Thực tế tại Quảng Ninh và những nguy cơ từ thói quen tiêu dùng

Tại Quảng Ninh, với lợi thế về nguồn hải sản phong phú, các món ăn từ ốc luôn có sức tiêu thụ lớn, đặc biệt tại các khu du lịch. Tuy nhiên, chính sự phổ biến này cũng kéo theo nhiều nguy cơ tiềm ẩn.

Một số cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ chưa đảm bảo đầy đủ quy trình sơ chế, chế biến. Việc luộc ốc chưa chín kỹ để giữ độ giòn, hoặc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, có thể làm gia tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và các bệnh truyền qua thực phẩm.

Bên cạnh đó, thói quen ăn uống theo sở thích, thiếu kiểm soát khẩu phần, đặc biệt ở giới trẻ, cũng là yếu tố làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

CDC Quảng Ninh – tuyến đầu trong công tác phòng ngừa

Trước những nguy cơ trên, CDC Quảng Ninh đã xác định công tác truyền thông, phòng bệnh là giải pháp trọng tâm, lâu dài nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Thời gian qua, CDC Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động:

– Đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe về an toàn thực phẩm, phòng chống bệnh ký sinh trùng thông qua hệ thống truyền thông đại chúng, mạng xã hội, truyền thanh cơ sở .

– Tổ chức các chiến dịch tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng, trường học, khu dân cư, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao.

– Phối hợp kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, nhất là tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, khu du lịch.

– Hướng dẫn người dân nhận biết thực phẩm an toàn, chế biến đúng cách, thay đổi hành vi tiêu dùng

Không chỉ dừng lại ở truyền thông, CDC Quảng Ninh còn phối hợp với các cơ sở y tế trong tỉnh tăng cường phát hiện, giám sát các ca bệnh liên quan đến thực phẩm và ký sinh trùng, qua đó kịp thời cảnh báo và xử lý nguy cơ ngay từ sớm.

CDC Quảng Ninh luôn đẩy mạnh phối hợp với các cơ sở y tế trong tỉnh tăng cường phát hiện, giám sát các ca bệnh liên quan đến thực phẩm và ký sinh trùng tại cộng đồng

Có thể thấy, trong bối cảnh bệnh tật ngày càng gắn liền với lối sống và thói quen ăn uống, vai trò của y tế dự phòng mà nòng cốt là CDC Quảng Ninh ngày càng trở nên quan trọng.

Chủ động phòng bệnh từ mỗi người dân

Để phòng tránh nguy cơ từ ốc và các thực phẩm thủy sản, mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe ngay từ những hành động nhỏ nhất.

Ốc cần được ngâm, rửa sạch nhiều lần để loại bỏ bùn đất và tạp chất. Trong quá trình chế biến, cần loại bỏ hoàn toàn ốc chết, ốc có dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, phải nấu chín kỹ, tuyệt đối không ăn ốc tái hoặc chưa chín hoàn toàn.

Bên cạnh đó, người dân cần chủ động điều chỉnh chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe, hạn chế ăn quá nhiều trong một lần, nhất là với người có bệnh nền.

Ốc luộc là món ăn quen thuộc, nhưng chỉ thực sự an toàn khi được sử dụng đúng cách. Trong bối cảnh nguy cơ bệnh truyền qua thực phẩm vẫn hiện hữu, việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của mỗi người dân, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của ngành Y tế, đặc biệt là CDC Quảng Ninh, sẽ là “lá chắn” quan trọng bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Mạnh Hùng, Ngọc Phượng – CDC QN