Rối loạn trí nhớ do thuốc ngủ
Các loại thuốc ngủ thường dùng
Có rất nhiều loại thuốc ngủ được sử dụng trong thực tế như nhóm thuốc ureid (điển hình như các barbiturat), aldehyd, piperidindion, quinazolon, benzodiazepin (điển hình như diazepam)… Chúng ta có thể thấy thuốc ngủ dưới nhiều tên khác nhau trên thị trường như seduxen, valium (thuộc diazepam), rotunda, lexomil (bromazepam)… Tuy nhiên, cần hết sức cảnh giác với các thuốc nằm trong nhóm benzodiazepin và imidazopyridin vì chúng có thể gây trục trặc cho trí nhớ.
Cơ chế gây ngủ của cả hai nhóm thuốc này tương tự nhau. Đó là thông qua cơ chế GABA, là một chất ức chế thần kinh trung ương điển hình, một chất trung gian hóa học thần kinh trong não bộ. Khi GABA gắn được vào thụ cảm thể nằm trên màng tế bào thần kinh thì chúng sẽ gửi tín hiệu là mở kênh Cl. Kênh này hoạt động sẽ bơm ion Cl từ ngoài tế bào vào trong tế bào và làm tăng phân cực. Sự tăng phân cực tế bào thần kinh làm cho tế bào rơi vào trạng thái ức chế và làm cho não bộ nhanh chóng rơi vào trạng thái giảm hoạt động dần tiến tới giấc ngủ. Cả hai thuốc trên đều có một đặc điểm là khi gắn vào thụ cảm thể của mình thì làm cho GABA trở nên có hoạt tính hơn, dễ dàng gắn vào thụ cảm thể của mình. Như vậy, một cách gián tiếp chúng làm hoạt hóa kênh Cl trên màng tế bào và gây ra ngủ.
![]() Vùng não liên quan đến trí nhớ bị ảnh hưởng bởi thuốc. |
Thực ra không phải gắn vào được với tế bào là thuốc gây ngủ ngay. Cả hai thuốc này sẽ có tác dụng an thần trước, tức là làm giảm các hoạt động tâm thần sau rồi mới có tác dụng gây ngủ. Ở một góc độ nào đó, người ta cũng xếp hai thuốc trên vào nhóm thuốc an thần hay bình thần. Ở một nồng độ khác thì người ta lại thấy thuốc có tác dụng giãn cơ và chống co giật. Tuy nhiên, hai nhóm thuốc này đều được sử dụng phổ thông như những thuốc an thần và thuốc gây ngủ.
Gây ngủ được, điều đó không có gì đáng phải bàn với hai thuốc trên. Tuy nhiên, gây ngủ được thì chúng lại gây ra sự cố là cũng không thể nhớ được. Sự suy giảm trí nhớ rất đáng lưu ý khi sử dụng hai thuốc này.
Rối loạn do imidazopyridin
Người ta đã thử nghiệm và báo cáo zoldipem, một đại diện điển hình của imidazopyridin gây ra suy giảm chức năng trí nhớ. Bằng việc thử nghiệm cho người tình nguyện tham gia uống thuốc, người ta đã thấy họ bị suy giảm cả trí nhớ ngắn hạn và trí nhớ dài hạn là hai thuộc tính quan trọng của trí nhớ.
Trí nhớ ngắn hạn là dạng trí nhớ mà người ta có thể ghi nhớ ngay những gì mình vừa mới tiếp xúc. Còn trí nhớ dài hạn là loại trí nhớ đã được hằn sâu vào trong não bộ trải qua một quá trình chọn lọc thông tin và nhớ có chọn lọc những phần quan trọng nhất.
Khi dùng thuốc zolpidem, thuốc làm cho người dùng khó có thể nhớ được những gì mình vừa nhìn thấy, nghe thấy hoặc sờ thấy, tức là trí nhớ ngắn hạn. Người dùng thuốc này cũng khó có thể khắc ghi sâu những thứ mình muốn nhớ để một thời gian sau mình nhớ lại, tức trí nhớ dài hạn. Tác dụng này sẽ là nguy hại với những đối tượng cao tuổi, người phải làm việc nhiều bằng trí tuệ và thần kinh (như học sinh, sinh viên). Sự cố rối loạn trí nhớ ở đây là trí nhớ thuận chiều, tức là khó có thể ghi nhớ tính từ sau thời điểm uống thuốc trở đi. Các sự kiện đã được nhớ rõ tính từ trước thời điểm uống thuốc thì hầu như ít bị ảnh hưởng.
Sự cố với benzodiazepin
Sự suy giảm trí nhớ của benzodiazepin cũng tương tự như với zolpidem, đó là làm suy sụp với cả hai loại trí nhớ là trí nhớ ngắn và trí nhớ dài, nhưng ở một mức độ rõ ràng hơn. Điểm đặc biệt cần lưu ý đó là sự rối loạn trí nhớ của benzodiazepin rất liên quan tới liều và thời gian bán thải của thuốc. Nếu chúng ta dùng loại benzodiazepin có thời gian bán thải càng dài, liều càng cao thì tác dụng làm hỏng trí nhớ càng nghiêm trọng.
Điểm đặc biệt cần lưu ý là ảnh hưởng của benzodiazepin trên trí nhớ mang tính chất liên quan đến ngôn ngữ và tư duy trừu tượng. Trí nhớ có thông tin liên quan đến ngôn ngữ là loại trí nhớ có hàm ý giải thích, định nghĩa và mô tả. Còn trí nhớ trừu tượng là loại trí nhớ mang tính tư duy logic, giúp người học có thể tiếp thu nhưng kiến thức trừu tượng như quy luật đại số. Người ta đã kiểm nghiệm và thấy rằng, sau một thời gian dùng thuốc, nhìn được một vật cụ thể thì người dùng thuốc có thể nhớ được đôi chút, nhưng nếu mô tả bằng ngôn ngữ sau đó yêu cầu mô tả lại thì người bệnh hoàn toàn quên. Người bệnh rất khó nhớ được những thứ mang tính chất “lằng nhằng”, suy diễn.
Chính sự ức chế mạnh mẽ thần kinh trung ương của benzodiazepin có lẽ là chìa khóa của vấn đề. Khi tế bào thần kinh rơi vào trạng thái ức chế kéo dài, chúng ta khó có thể tiếp nhận thêm thông tin, làm cho não bộ khó có thể hình thành trí nhớ ngắn hạn. Vì suy cho cùng, mọi loại trí nhớ đều bắt nguồn từ một quá trình “in vết” trong não bộ mà ra. Sự không thể tiếp nhận hoàn hảo các kích thích mới đã làm cho khả năng nhớ trở nên bị trục trặc. Bên cạnh việc làm rối loạn khả năng nhớ nhanh, sự rối loạn quá trình củng cố thông tin và gợi lại thông tin đã được lưu giữ đã làm suy giảm khả năng nhớ dài hạn. Có lẽ, ngoài tác dụng lên thể lưới hoạt hóa, benzodiazepin còn tác dụng vào nhiều trung khu khác của hệ thần kinh trong đó có hệ thống các trung khu giúp hình thành nên trí nhớ.
Việc lạm dụng và sử dụng kéo dài các thuốc gây ngủ không những làm cho khả năng nghiện xảy ra mà còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động ghi nhớ của não bộ. Việc theo dõi sát và liên tục với người dùng thuốc là một điều nên làm.
Tấm gương người cán bộ y tế dự phòng tận tâm: Ths. Nguyễn Thị Bích Hường, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh
Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2025), chúng ta cùng nhìn lại hành trình cống hiến không mệt mỏi của những người thầy thuốc đã và đang ngày đêm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Trong số đó, Ths. YTCC Nguyễn Thị Bích Hường - Trưởng khoa Ký sinh trùng - Côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh, là một tấm gương sáng về sự tận tâm, trách nhiệm và lòng yêu nghề.
Ngành Y tế Quảng Ninh tập trung nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, hướng tới sự hài lòng của người bệnh
Phong trào thi đua "Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh” là một trong những khâu đột phá của ngành y tế sau khi triển khai hàng loạt các chính sách đồng bộ về đầu tư hạ tầng cơ sở, trang thiết bị, triển khai thành công một số kỹ thuật điều trị mới... Nhờ đó, hiệu quả công tác khám, chữa bệnh (KCB) ngày càng được nâng cao, mang lại niềm tin cho người bệnh, nhân dân.
Ngành Y tế Quảng Ninh tổ chức nhiều hoạt động chào mừng 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 - 27/02/2025)
Trong không khí phấn khởi hướng đến chào mừng kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước, Ngành Y tế Quảng Ninh cũng sôi nổi tổ chức các hoạt động chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 - 27/02/2025) và chào mừng Đại hội Đảng các cấp tiến tới Đại hội đại biểu Đảng bộ Sở Y tế lần thứ XXIII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Một số điểm mới Luật Bảo hiểm y tế Số 51/2024/QH15 ngày 27/11/2024
Thực hiện quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế Số 51/202/QH15 ngày 27/11/2024 (Luật BHYT số 51), người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế được tiếp nhận và giải quyết theo quy định mới sau:
Truyền thông chuyên đề về Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT
Ngày 09/01/2025, BHXH Việt Nam ban hành Công văn số 55/BHXH-TT về hướng dẫn truyền thông chuyên đề Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT.
5 sai lầm khi sử dụng thuốc điều trị cúm A
Những ngày này, ‘cúm A’ là một từ khóa về sức khỏe mà ai cũng quan tâm. Đối phó với bệnh cúm như thế nào? Làm sao để mỗi người mắc bệnh biết cách sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, tránh những sai lầm khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn?
Lịch sử ra đời và ý nghĩa ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/02
Cách đây 70 năm, ngày 27/2/1955 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư gửi đến Hội nghị cán bộ y tế toàn quốc, trong thư Bác đã ân cần thăm hỏi, dành sự quan tâm đặc biệt đối với cán bộ y tế, đồng thời Bác đã căn dặn: “phải thương yêu người bệnh; người bệnh phó thác tính mạng của họ với các cô, các chú; Chính phủ phó thác cho các cô các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khoẻ của Đồng bào. Đó là một nhiệm vụ rất vẻ vang. Vì vậy, cán bộ y tế cần phải thương yêu chăm sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình; coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn; lương y phải như từ mẫu, những lời căn dặn đó vẫn vang vọng, thấm sâu trong tâm trí của những người thầy thuốc Việt Nam.
Sở Y tế Quảng Ninh chỉ đạo các đơn vị y tế chủ động phòng chống rét đậm, rét hại kéo dài
Thực hiện Công điện số 07/CĐ-TTg ngày 26/01/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc chủ động phòng, chống rét đậm, rét hại kéo dài; công văn số 557/BYT-MT ngày 03/02/2025 về việc tăng cường hướng dẫn các biện pháp bảo vệ sức khỏe người dân trước ảnh hưởng của rét đậm, rét hại; văn bản số 265/UBND-KTTC ngày 28/01/2025 của Ủy ban Nhân dân tỉnh về việc chủ động biện pháp phòng, chống rét đậm, rét hại kéo dài trên địa bàn tỉnh.
Để cho đi là còn mãi
Tháng 4 vừa qua, tại Quảng Ninh, một ca hiến tạng từ người cho chết não, anh Dương Minh Đức, đã trao cơ hội sống mới cho 7 người, trong đó có 2 trường hợp trẻ em. Từ câu chuyện nhân văn của anh Đức, tình yêu thương, sự sẻ chia đã được lan toả rộng khắp, không chỉ tại Quảng Ninh mà còn trong cả nước. Nhiều người, trong có cả Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, đã tự nguyện đăng ký tham gia hiến tạng, để “Cho đi là còn mãi”.
Đặt lịch hẹn tư vấn!
Chuyên gia của chúng tôi sẽ liên hệ trực tiếp với bạn.
- Cảnh báo: Bệnh dại có thể ủ bệnh đến … 2 năm
- Tấm gương người cán bộ y tế dự phòng tận tâm: Ths. Nguyễn Thị Bích Hường, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh
- ẤN TƯỢNG CDC QUẢNG NINH TẠI HỘI DIỄN NGHỆ THUẬT QUẦN CHÚNG NGÀNH Y TẾ NĂM 2025
- Trung tâm Kiểm soát bệnh tật giành Giải Ba toàn đoàn tại Hội diễn Nghệ thuật quần chúng Ngành Y tế Quảng Ninh năm 2025
- Ngành Y tế Quảng Ninh tập trung nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, hướng tới sự hài lòng của người bệnh
- Ngành Y tế Quảng Ninh tổ chức nhiều hoạt động chào mừng 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 - 27/02/2025)